2026 жылғы 26–30 мамыр аралығында Императрица Екатерина II атындағы Санкт-Петербург тау-кен университетінде минералдық-шикізат кешенін дамытудың перспективалары мен проблемаларына арналған XIII Халықаралық ғылыми-практикалық форум өтті.

Форум жұмысына Қазақстан өкілдері қатысты: BR28713037 «Тау-кен байыту кәсіпорындарында флотация процесін басқаруға арналған жасанды интеллект технологиялары негізіндегі бағдарламалық-аппараттық кешенді әзірлеу» тақырыбы бойынша бағдарламалық-нысаналы қаржыландыру жобасының ғылыми жетекшісі, Қазақстан ұлттық жаратылыстану ғылымдары академиясының вице-президенті, т.ғ.д., профессор Әбдікәрім Әбжәлелұлы Зейнуллин және жобаның жетекші ғылыми қызметкері, AG TECH компаниясының зерттеулер және әзірлемелер департаментінің басшысы Арман Сейпілұлы Нұрмағанбетов.

Пленарлық отырыстағы баяндама

Форумның «Минералдық-шикізат кешенін дамытудың перспективалары мен проблемалары» атты пленарлық отырысында БНҚ ҒЖК А.Ю. Подваловтың, А.А. Зейнуллиннің және А.С. Нұрмағанбетовтің «Қазақстан кәсіпорындарында цифрландыру және жасанды интеллектіні пайдалану арқылы тау-кен байыту өндірісін жетілдіру» тақырыбындағы бірлескен баяндамасы ұсынылды. Баяндамада тау-кен-геологиялық жағдайлардың тұрақты түрде күрделенуі және кен құрамындағы пайдалы компонент мөлшерінің төмендеуі жағдайында тау-кен байыту саласын дамытудың заманауи үрдістері қарастырылды.

Профессор А.А. Зейнуллин цифрландыру мен жасанды интеллектіні тиімді қолдану үшін тау-кен өндірісінің даму бағыттарын нақты түсіну қажет екенін атап өтті. Баяндамада физика-химиялық геотехнологияның перспективаларына, пайдалы компоненттерді іріктеп өндіруге көшуге, сондай-ақ салада жасанды интеллектіні енгізудің негізгі проблемаларына ерекше назар аударылды.

Баяндамада жасанды интеллект тұрақты байыту процестерінде ең тиімді екені, ал тау-кен өндірісі табиғи жағдайлардың жоғары өзгергіштігімен ерекшеленетіні атап өтілді. Басым міндеттер қатарында кенді сұрыптау, кен ағындарын қалыптастыру және басқару, кенді ұнтақтау сапасы және флотация кезінде металды алу үлесін арттыру аталды.

Практикалық тәжірибе: DMMS жүйесі және «Шихтование» модулі

«Табиғи және техногендік шикізатты кешенді қайта өңдеу» секциясында А.С. Нұрмағанбетов «Актюбинск мыс компаниясы жобасының мысалында DMMS жүйесінің “Шихтование” шешімі» тақырыбында баяндама жасады. Баяндама байыту фабрикаларының тиімділігін арттыру үшін цифрлық технологияларды практикалық қолдануға арналды.

DMMS өндірісті басқару жүйесі — AG TECH компаниясының бірқатар ірі өнеркәсіптік кәсіпорындарда енгізілген флагмандық өнімі. Ұсынылған «Шихтование» модулі кен байыту фабрикасына берілген кезде руда құрамындағы металдар мөлшерінің ауытқуын барынша азайту міндетін шешеді: жүйе рудалық қойма штабельдерінен қоспаның оңтайлы пропорцияларын автоматты түрде есептейді, тасымалдау реттілігін қалыптастырады және қайта өңдеуге түсетін шикізат сапасының тұрақтылығын қамтамасыз етеді.

Баяндамада атап өтілгендей, модульді енгізуден күтілетін нәтижелерге рудадағы металдарды орташаландыру біркелкілігін арттыру, металдарды алу көрсеткішінің өсуі және қосымша экономикалық әсер жатады. Бұл ретте цифрландырудың өзі нәтиже бермейтіні ерекше атап өтілді — нақты тиімділікке құралдарды дұрыс пайдалану, өндірістік тәртіпті сақтау және деректер негізінде шешім қабылдау арқылы ғана қол жеткізіледі.

Қатысудың маңызы

Қазақстандық ғалымдардың халықаралық форумға қатысуы жасанды интеллект технологияларын пайдалана отырып, руданы байыту процестерін автоматтандыруға және оңтайландыруға бағытталған бағдарламалық-нысаналы қаржыландыру жобасы бойынша жүргізіліп жатқан жұмыстың нәтижелерін көрсетеді. Ұсынылған баяндамалар саланы дамытудың перспективаларына ғылыми көзқарасты және Қазақстанның жұмыс істеп тұрған кәсіпорындарында цифрлық шешімдерді енгізудің практикалық тәжірибесін біріктіріп, ғылыми-техникалық ынтымақтастықты нығайтуға және тау-кен байыту саласы мамандары арасында тәжірибе алмасуға ықпал етті.

Анықтама

XIII Халықаралық ғылыми-практикалық форум Императрица Екатерина II атындағы Санкт-Петербург тау-кен университеті тарапынан ЮНЕСКО қамқорлығындағы тау-кен техникалық білім беру саласындағы Халықаралық құзыреттер орталығының қолдауымен өткізіледі. Форум жер қойнауын игеру, геомеханика, минералдық шикізатты қайта өңдеу, цифрландыру және жер қойнауын пайдалану экономикасы мәселелерін талқылау үшін түрлі елдердің ғалымдарын, өнеркәсіп өкілдерін және бейінді ұйымдарын біріктіреді.